Arjan El Fassed

Meer transparantie door Open Data

Arjan El Fassed

Digitalisering biedt grote kansen voor organisaties die daarin durven te investeren. Onder de noemer Digitale Lente lees je de komende tijd op deze site de verhalen van een aantal voorlopers in dit digitale tijdperk. Mensen die er met hun organisaties voor kiezen om de mogelijkheden van digitale technologie te benutten. Vandaag lees je het verhaal van Arjan El Fassed, directeur van Open State Foundation.

Tijdens het kabinet Rutte 1 was Arjan El Fassed Tweede Kamerlid voor Groenlinks en hield hij zich onder andere bezig met digitale vrijheid. Sinds begin 2013 is Arjan directeur van Open State Foundation. Een non-profit organisatie die zich inzet voor het ontsluiten van gegevens als open data.

Wat is Open State Foundation?
Open State Foundation is in 2012 ontstaan uit het samengaan van twee organisaties: Hack de Overheid en Stichting het Nieuwe Stemmen. Hack de Overheid is een community van zo’n 2000 programmeurs die vanaf 2008 regelmatig bij elkaar kwamen op hackathons. Stichting het Nieuwe Stemmen is ooit opgericht door studenten die via de digitale snelweg burger en politiek dichter bij elkaar willen brengen. Open State Foundation bevordert het ontsluiten van overheidsinformatie en bedrijfsinformatie en we stimuleren het hergebruik van die data.

Waarom is het volgens jullie belangrijk dat gegevens ontsloten worden?
Dat is belangrijk om een aantal redenen. Allereerst willen wij graag een transparante overheid. Ooit hebben we een overheid opgericht om ons te helpen als burgers. Die overheid weet inmiddels meer over jou en mij dan wij over de overheid. Ten tweede draagt open data bij aan maatschappelijke innovatie. Op basis van open onderwijsdata zijn er bijvoorbeeld apps gemaakt die ouders helpen bij het maken van een schoolkeuze voor hun kind. Ouders gebruiken die informatie om het gesprek aan te gaan met de schoolleiding over de prestaties van de school. Open data brengt dus meer evenwicht in het gesprek tussen burgers en publieke instellingen. Ten derde brengt het economische voordelen. De overheid zit op een goudmijn aan data. Als ze die vrijgeven dan kunnen bedrijven – van start-ups tot multinationals – daarmee waarde creëren. Ten vierde levert het voor de overheid een besparing op doordat het simpelweg eenvoudiger is om informatie te vinden. Dit geldt voor zowel burgers en bedrijven als voor de overheid zelf. Tot slot heeft het gewoon hele praktische voordelen. Er zijn allerlei apps op basis van open data die alledaagse dingen gewoon iets makkelijker maken.

Wat doen jullie om het ontsluiten van data te bevorderen?
Om organisaties zover te krijgen dat ze data open gaan maken heb je voorbeelden nodig. Om wat zinnigs te kunnen doen met al die data heb je apps nodig. En om die apps te maken heb je programmeurs nodig. Wij lobbyen er daarom bij de overheid voor om data te openen voor zover dat kan binnen de Wet Openbaarheid van Bestuur. Daarnaast organiseren we hackathons en competities waarmee je kan laten zien wat er gebeurt als die data eenmaal open zijn. En in bepaalde domeinen bouwen wij zelf toepassingen om overheden te laten zien wat er mogelijk is met open data. Zo hebben we bijvoorbeeld onder de naam Open Spending een toepassing gebouwd waarmee je uitgaven van verschillende gemeenten kan vergelijken.

Overheidsorganisaties vragen ons vaak wat wij dan met al die data gaan doen. Wij weten dat vooraf ook nog niet. Door gebruik te maken van de wisdom of the crowd ontstaan er toepassingen waar behoefte aan is, maar die je van tevoren niet had kunnen bedenken.

Is open data alleen interessant voor overheidsorganisaties of ook voor commerciële bedrijven?
We richten ons ook op het bedrijfsleven. Zo hebben we vorig jaar de Dutch Open Hackathon georganiseerd met multinationals zoals KLM, Rabobank, Albert Heijn en TomTom. Daaraan namen 360 programmeurs deel. Na dertig uur programmeren waren er vijftig apps. Daaruit zijn allerlei samenwerkingen ontstaan, zowel van programmeurs met die bedrijven als tussen de bedrijven onderling. Eén van de winnaars tijdens de Dutch Open Hackathon had een app bedacht waarmee je op de terugweg van je vakantie boodschappen kunt doen. Die boodschappen kun je dan bij aankomst op Schiphol ophalen van de bagageband waar ook je koffer klaar staat. Dat kan omdat winkels als Albert Heijn en BOL.com hun productinformatie hebben ontsloten en omdat Schiphol hetzelfde doet met informatie over bagage.

Als open data zo belangrijk is, waarom ziet niet iedereen dat in en is jullie lobby nog nodig?
Je kunt een ontzettend links verhaal houden over waarom open data belangrijk is en je kunt een ontzettend rechts verhaal houden over waarom open data belangrijk is. Op politiek niveau is er eigenlijk geen weerstand. Eigenlijk het enige obstakel is cultuur. Het komt niet op gang door een overheidscultuur die heel erg risicomijdend is en waar innovatie bijna niet mogelijk is. Kijk bijvoorbeeld naar de informatie over subsidies die de overheid verstrekt. Wij vinden dat burgers er recht op hebben om die informatie in te zien. Een communicatiemedewerker van de overheid is misschien voorstander van het openstellen van die gegevens, maar de afdeling die de subsidie verstrekt toch vaak niet. Die vinden dat toch eng en zullen dat niet uit zichzelf doen.

Wat zeg jij tegen mensen die denken dat open data voor hun organisatie niks oplevert?
We kunnen het afdwingen via de juridische weg. Via een zogenaamd WOB verzoek. Maar liever willen we overheden overtuigen dat ze dat uit zichzelf gaan doen. In dat geval helpt het om voorbeelden te laten zien en om aan de betreffende overheidsinstantie te laten zien wat de voordelen voor hen zijn. Verschillende overheidsinstanties zijn al verder in het gebruik van open data. Bijvoorbeeld het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Dienst Uitvoering Onderwijs en het Kadaster zijn goed bezig. Maar er is ook een aantal organisaties dat er nog niet aan wil. Het handelsregister van de Kamer van Koophandel bijvoorbeeld is nog zo gesloten als wat. Voor elke zin die je daaruit wilt halen, moet je betalen. Terwijl in landen als België, Engeland en Denemarken het handelsregister wel open is. Een open handelsregister helpt de economie omdat bedrijven elkaar kunnen vinden en elkaar kunnen zien. En het helpt bij het bestrijden van corruptie en belastingontwijking.

De Minister van Binnenlandse Zaken is na een stevige lobby van ons nu bezig om een rijksbrede data inventarisatie uit te voeren en om in kaart te brengen en te openbaren wat de overheid aan gegevens verzamelt. We weten nu gewoon nog niet welke gegevens de overheid allemaal heeft. Na deze inventarisatie weten we in ieder geval welke data er zijn en dan kunnen we daarna bekijken welke data open mogen en kunnen.

Als organisaties aan de slag willen met open data, waar beginnen ze dan?
Het begint met te weten welke informatie je hebt. In heel veel organisaties weten medewerkers vaak niet waar ze informatie moeten vinden. En daar is overigens al heel veel winst mee te behalen, doordat je niet meer hoeft te zoeken. Uit onderzoek blijkt dat hiermee tot 15% tijd bespaard kan worden.

Daarna kun je kijken wat de vraagstukken zijn waar je als organisatie mee worstelt en welke data je daarbij kunnen helpen. Een andere benadering is dat je de data beschikbaar stelt aan een aantal programmeurs en dat je hen toepassingen laat bedenken en maken. Dat kan op een hele snelle manier door het organiseren van een hackathon. We hebben bijvoorbeeld een hackathon georganiseerd voor de Publieke Omroep met de ondertiteling van teletekst, uitzending gemist, enzovoort. Daaraan deden 110 programmeurs mee en aan het eind van de dag waren er 22 apps. Die 22 apps geven een idee van wat de mogelijkheden zijn als je de data open zou maken.

Open State Foundation is er om het ontsluiten van gegevens als open data te bevorderen en het hergebruik daarvan te stimuleren? Wanneer zijn jullie geslaagd en kan Open State Foundation worden opgeheven?
Op het moment dat er een open data overheid is die uit zichzelf actief (ongevraagd) data ontsluit. Wanneer er grote groepen programmeurs zijn die daar gebruik van maken en die daar geld mee verdienen. Zodra er zo’n werkend ecosysteem is binnen een specifiek domein dan is onze lobby daar niet meer nodig. Maar voorlopig is het nog niet zover en blijven wij pleiten voor open data.

 


digitalelente

Dit artikel is eerder gepubliceerd in Digitale Lente. Een publicatie over de mogelijkheden van digitale technologie voor organisaties.

In Digitale Lente lees je over open digitaal leermateriaal, de digitale collectie van het Rijksmuseum, data science boutique orikami, indoor navigatie en meer inspirerende onderwerpen.

Om Digitale Lente te ontvangen, stuur je een e-mail met je naam en adresgegevens naar mail@maartenkuiper.nl.  Je ontvangt dan binnen enkele dagen een exemplaar per post.

Tags: No tags

Leave a Comment