Open Data

Steeds meer organisaties stellen gegevens beschikbaar in de vorm van open data. Het principe is eenvoudig. Veel organisaties verzamelen en beheren grote hoeveelheden gegevens. Met name voor gegevens die worden verzameld door overheidsorganisaties geldt dat deze niet alleen waarde hebben voor de organisatie zelf, maar dat ook anderen belang hebben bij open toegang tot deze gegevens. Denk aan de Kamer van Koophandel die het register beheert van alle ondernemingen in Nederland. Denk aan gemeentes die gegevens beheren over bijvoorbeeld verleende subsidies. Deze gegevens zijn voor een deel privacy gevoelig, maar voor een deel ook niet. Open data is het fenomeen dat organisaties de gegevens die niet privacy gevoelig zijn volgens een open standaard beschikbaar stellen. Leveranciers, app-bouwers en burgers kunnen de gegevens hergebruiken en daar hun voordeel mee doen.

De definitie van open data (bron: data.overheid.nl):

  • De data is openbaar;
  • Er berust geen auteursrecht of andere rechten van derden op;
  • De data zijn bekostigd uit publieke middelen, beschikbaar gesteld voor de uitvoering van die taak;
  • De data voldoen bij voorkeur aan ‘open standaarden’ (geen barrières voor het gebruik door ICT-gebruikers of door ICT-aanbieders);
  • Open Data is bij voorkeur computer-leesbaar, zodat zoekmachines informatie in documenten kunnen vinden.

Afgelopen zaterdag was ik aanwezig bij de Hackathon die Open State organiseerde. Naast workshops over open data in het onderwijs en de zorg werd er door teams van ontwikkelaars gewerkt aan toepassingen op basis van open data. Naar aanleiding van wat ik zaterdag zag en hoorde hierbij een paar bespiegelingen op de hackathon en in het bijzonder op open data.

  • Tijdens hackathons worden ontwikkelaars vaak uitgenodigd om toepassingen te bedenken op basis van een bepaalde set openbare data. Hoewel dit leuke en soms ook bijzonder nuttige resultaten oplevert, is inmiddels de ervaring dat het helpt om meer focus aan te brengen in de ontwikkel-inspanningen. Steeds vaker luidt de opdracht: dit is de data en dit is het probleem waar we een oplossing voor zoeken. Deze meer specifieke opdracht dwingt ontwikkelaars om zich niet alleen te richten op wat kan, maar ook op wat nodig is. Het is een geluid dat ik gelukkig steeds vaker ook bij IT’ers hoor; benut de techniek, maar zet deze in om concrete vragen en problemen van gebruikers en organisaties op te lossen.
  • Open Data klinkt goed, de voorbeelden zijn veelbelovend en steeds meer overheidsinstellingen maken de stap naar open data. Het is de vraag wat deze ontwikkeling oplevert. Behalve dat de overheid transparanter wordt, kan open data ook bijdragen aan een meer efficiente en effectieve overheid. Ik ben benieuwd of de opbrengsten van open data ook in deze termen zijn te kwantificeren en hoop dat organisaties dit ook onderdeel laten zijn van hun besluit om wel of niet op de open data trein te stappen.
  • In de keuze om data wel of niet openbaar te maken speelt privacy een belangrijke rol. Het is terecht dat organisaties de privacy bewaken van personen en organisaties die hen data hebben toevertrouwd. Te vaak wordt privacy echter gebruikt als definitief argument waarom data helemaal niet openbaar gemaakt zou moeten worden. Ik hoop dat naarmate het gebruik van open data toeneemt, de discussie over privacy op meer genuanceerde wijze wordt gevoerd. Het moet eenvoudig mogelijk zijn om vast te stellen welke informatie privacy-gevoelig is en welke dus niet openbaar mag worden gemaakt. Tegelijkertijd kunnen algemene gegevens over die data wel degelijk openbaar worden gemaakt. De belastingdienst maakt de inkomensgegevens van individuele belastingplichtigen niet openbaar, maar tegelijkertijd kan wel gerapporteerd worden over het aantal belastingplichtigen, de hoeveelheid betaalde belasting, etc.. Dit laatste kan ook als open data beschikbaar worden gesteld en kan van grote waarde zijn voor bijvoorbeeld onderzoekers. De privacygevoeligheid van belastingaangiften is overigens ook geen absoluut gegeven. In Noorwegen zijn sinds enkele jaren alle belastingaangiften van alle inwoners voor iedereen online te raadplegen.
  • Veel organisaties vragen zich af wat de toegevoegde waarde is van open data. Wat kunnen app bouwers aan nieuwe inzichten halen uit data die de data-bezitter al jaren als geen ander kent? Deze vraag is begrijpelijk als je kijkt naar toepassingen die gebruik maken van één enkele databron. Om de Kamer van Koophandel maar weer als voorbeeld te gebruiken: een willekeurige app bouwer kan misschien wat aardige features bouwen die de KvK nog niet had bedacht of gemaakt, maar echt radicale nieuwe toepassingen zullen er in de meeste gevallen niet uitkomen. De meerwaarde van Open Data zit naar mijn idee dan ook niet in het gebruik van één enkele databron, maar in het combineren van verschillende databronnen. Is er bijvoorbeeld een correlatie tussen het aantal starters-subsidies door een gemeente en het succes van startende ondernemingen in die regio. Een combinatie van data van gemeenten en Kamers van Koophandel kan dit inzicht geven. Dit soort kruisbestuiving tussen gegevens die voorheen opgesloten zaten in losse onderdelen van de overheid vormt naar mijn idee de grootste bron van waarde.

Links

www.amsterdamopendata.nl
www.openstate.eu
www.hackdeoverheid.nl
data.overheid.nl
www.data.gov

Tags: No tags

Leave a Comment